ورزش

     مجموعه ای از چیستانها:

1-آن چيست كه بي زبان  سخن    مي گويد

بي پرده   ز كار    اين    و    آن       مي گويد

   با آن كه در او  نيست    نه دندان و   نه لب

بي هدف         ره   مي برد      با  قلب خون

2- چيست آن  ،  كز   چشمه اي     آيد برون

مي شود    از سنگ    سختي     سر  نگون

   مدتي   بر دشت   خشكي    چون   برفت

بيرون   و   درون     شهر      جايي        دارد

3-  آن  چيست  كه    ارغوان  قبايي     دارد

مانند          دم موش          پايي        دارد.

     گرد است و مدور است  و  تاجش  بر سر

صد   پاره تنش   ،     ولي  ز يك   پايه  نگون

4- آن  چيست  كه  روز  مي نمايد   شبگون

همچون    دل     عاشقان    فرو  ريزد    خون

    چون  دست  به او  نهي    ز اندازه   فزون

اندر    وسطش       كشتي      قير     اندوده

5- جامي است   در   او آب خوش  و  آسوده

بر جاي      نشسته   و      جهان      پيموده

    كشتي باني     در  آن    به رنگ      دوده

خود     جامه   همي بافد  و  او   باشد عريان

6-آن چيست كه خودريسد و  خود بافد جامه

پوست    در      پوست       گرد         يكديگر

7- چيست      آن    گرد گنبد           بي در

رخش          از    آب    ديده            گردد  تر

    هر    كه       بگشايد   اين    معما      را

گاهي   حلال   و طيب ،  گاهي حرام  مطلق

8- آن   چيست  گرد   و  كوچك ، آويز و معلق

گرد          است     و     دراز     و   در   ندارد

9-آن       چيست      كه    پا   و    سر ندارد

جز             نام       دو     جانور          ندارد

   اندر                 شكمش         ستارگانند

اندام      ظريف      چون       صنوبر       دارد

10-آن     چيست    قباي  زرد   در     بر دارد

تلخ    است    ولي   طعمي   چو  شكر دارد

     زرد    است    و   معطر   آيد     به مشام

با  هزاران                سوار          مي گرديد

11- چيست      آن    پادشاه     هفت اقليم

آمد    و     فوج شاه                   در   پيچيد

      ناگهان             يك سوار        زرد نقاب

چار   پاست   ،       نه كه         گاو     است

12- سخت    است ,     نه كه           سنگ

بيابان  گرد     است ،     نه كه     مرد  است

      تخم  ريز     است ،      نه كه مرغ است

كليد           آهنين            قفلش     گشايد

13- كدام     است       گنبدي    كه در ندارد

ز   هر         بچه          دو صد    مادر    بزايد

    هزاران      بچه دارد      در شكم    بيش

كه       ندارد             به آشيانه            قرار

14- چيست       آن مرغ         آتشين منقار

و قنا      عذاب                                النار ؟

   شب   و   روز       اندر آب         مي گويد

سرخ     و    سبز     و      سپيد      پوشيده

15- چيست آن            لعبت       پسنديده

با           دو صد احترام              خوابيده   ؟

      در ميان             دو كاسه         چوبين

رخت سيه    و       سبز            كلاهي دارد

16- آن چيست    كه در برگ      پناهي دارد

من    در عجبم      كاين     چه  گناهي دارد؟

      پوستش بكنند و سينه اش    چاك كنند

گر    آب تني كني،         تنش        آب شود

17- آن چيست كه در سه و قت كمياب شود

گر    سرد شود   ،      زندگي     از سر گيرد؟

      گر    گرم شود      گريه كند    تا    ميرد

از خمي      هر          دو سر     به هم   دارد

18- اين       چه باشد    كه  پشت خم دارد

صد مني       را           به پشت      بر دارد ؟

      وزن او       نيست خود     به صد مثقال

پرنيان پيكر و    آهن دل   و   فولاد پر   است ؟

19-آن چه مرغيست تا اوج هوا رهسپراست

كاندرين صحرا     بديدم       يك عجايب جانور

20-يك معما از تو پرسم اي حكيم     پر هنر

پاي او مانند اره ،   شير سينه،      اسب سر

  مور چشم ومار دم كركس پرو عقرب شكم

نيم   پر شد    پر تهي ،        يعني چه چيز ؟

21- يك معما با تو دارم، اي حكيم     با تميز

مرغ آتشخوارم   و  آتش پر  و بال    من است

22-بلبل اين باغم واين باغ بستان من است

هر كه حل كرد اين معما پيرو استاد من است

     استخوانم نقره   و  اندر شكم دارم  طلا

كه آتش       در ميان آب             مي گشت

23- عجايب    صنعتي ديدم     در اين دشت

دو     اسم        زنده دارد    از        دو حيوان

24- عجايب   لعبتي زرد است و     بي جان

رعنا      پسران     شوخ     و      دلكش دارد

25- شيراز       پري رخان         مهوش دارد

بنگر     كه     دلم    از تو    چه خواهش دارد

      از هر سر     مصرعي     حروفي    بردار

نه در         دارد      نه        ديوار و    حصاري

26- عجايب              گنبد           والا تباري

درونش        هست     لشكر        بيشماري

      بنازم         قدرت                 پروردگاري

پريرويان                 به بستان تازه        ديدم

27- عجايب        صنعت           ناديده ديدم

به يك          محمل     دو صد   دردانه   ديدم!

      چو     دست بردم گل از باغش   بچينم

همه         چادر سفيد             سينه بلوري

28- از آن بالا     مياد     يك دسته     حوري

چون       به سن    سي رسد      بچه شود!

29- دختري        چارده ساله      بالغ شود

پرش               سيب         و            گلابي

30-دستمال                 آبي               آبي 

چشمه آبش  را ببين   شط فراتش را     ببين

31- گنبد سرخ چمني ،توش گل سرخ يمني

لب تا لب        آن ميان            زنجير   است

32- در خانه          ما   درخت انجير    است

آبش بخورم    كه گوئيا    چون     شير است!

      خنجر بكشم     ميانه    را       پاره كنم

اهل    حقه                      تمام   سر بسته

33- حقه اي             ديده ايم       در بسته

صاف    و         رنگين         به يكديگر بسته!

      همه       ياقوت رنگ      و     لعل صفت

داس ظفرم       چو كشت          دولت دروند

34-من خود كج و راستان زمن    راست روند 

از هر           طرفي      زمزمه زه      شنوند!

     پشت از پي خدمت چه كنم خم كه و مه

زنده نبود            تا نكني          زاتش بريان

35- چيزي چه بود      مرده به يك كنج نهاده

سرش     تا              نبري        نگويد خبر ؟

36-چه چيز است ، مرغي است بي بال و پر

صد پاره تنش   بود       ولي  به يك پاي نگون

37- آن چيست كه  روز    مي نمايد شبگون

همچون عاشق       زچشم او      ريزد خون؟

      چون   ناز كني تنش ز  اندازه       فزون

به شباهت        نظير               يكدگر است

38- آن چه باشد    كه زرد    مثل    زر است

معدنش      در ميان     دشت و در     است ؟

      قيمت آن       بسي گران             نبود

پاي   او      غرق      در دل           خاك است

39- آن چه باشد    كه   سر بر افلاك    است

گوشت     شيرين    و استخوان چاك است ؟

      رنگ او      سرخ و زرد     و     گاه سياه

اندر  صف          مردان خدا              جا دارد

40- آن چيست كه جا به كوه و     صحرا دارد

سيصد     سر    و    ده شكم   دو صد پا دارد

      از هيبت      او       جمله بلرزد     عالم

مشاطه          زلف                  دلبران است

41- آن چيست   كه پيك       عاشقان است

رقص         چمن از    نواي           آن است ؟

      خنديدن      گل           ز بوسه   اوست

روز    و     شب   گردد      و    قدم         نزند

42- چيست گردنده يي      كه        دم نزند

برف بارد           و       ليك            دم نزند ؟

      نعره     او       به سان           شير بود

اهل حقه   ،          تمام              سر بسته

43- حقه اي         ديده ايم         در   بسته

صاف     و       رنگين    به يكديگر       بسته!

       همه          ياقوت رنگ    و   لعل صفت

وز آتش       سرخش     تاج و افسر       دارد

44- اين چيست كه   تاج نقره     بر سر دارد

بر گردنش    از هر طرفي         زنجير است ؟

      نا كرده گناه    روي او   چون    قير است

جفتند         ولي              زهم        جدايند

45- يك جفت         كبوترند                ابلق

از            كالبدشان             برون      نيايند

       پرواز             كنند               گرد عالم

برسر هر شاخ او سه دختر   افسونگر   است

46- اژدري ديدم كه او چارشاخ اندر سراست

هر پسر را بيس و چار فرزند ديگر درخور است

  برسر هردختري بنشسته باشد سي پسر

اندر       كف مهوشان            موزون    گردد

47- آن چيست كز او حسن بت افزون   گردد

چون     آب بدو رسد            همه خون گردد

      سبز است     تنش تا   نرسد    آب بدو

كهربا پيكر و  آدم دم و        فولاد سر   است؟

48-آن چيست كه برسينه خصمش گذرست

بار دوم               كه زاد               جان آورد!

4۹- بار اول        كه زاد       بي جان      بود

در يك گلاب پاش   دو رنگ   گلاب   چيست ؟

50- دارم سوال خواجه بفرما جواب   چيست

آتش   بدو رسيدن و  بستن ، جواب چيست؟

      سرماي زمهرير كه يخ بست او    نبست